Zabiegi usunięcia i podcięcia migdałków u dzieci. Co musisz wiedzieć o adenotomii i tonsillotomii?
[Artykuł sponsorowany]
Migdałki stanowią istotną część układu odpornościowego u małych dzieci, pełniąc funkcję bariery ochronnej przed drobnoustrojami wnikającymi przez nos i usta. W okresie intensywnego rozwoju organizmu, pod wpływem częstych infekcji gardła i górnych dróg oddechowych, tkanka ta może jednak ulec nadmiernemu powiększeniu. Przerost migdałków staje się wówczas samodzielną patologią, która zamiast chronić dziecko, utrudnia mu oddychanie, wpływa na jakość snu oraz sprzyja nawracającym chorobom.
W sytuacjach, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi oczekiwanych rezultatów, lekarz laryngolog dziecięcy może zalecić rozwiązanie zabiegowe. Do najczęściej wykonywanych procedur u najmłodszych pacjentów należą adenotomia oraz tonsillotomia. Zrozumienie, na czym polegają te zabiegi, pomaga rodzicom przejść przez cały proces ze spokojem i odpowiednio zadbać o dziecko w okresie rekonwalescencji.
Trzeci migdał a migdałki podniebienne – czym różni się adenotomia od tonsillotomii u najmłodszych?
W obrębie gardła dziecka znajdują się różne skupiska tkanki chłonnej, które różnią się lokalizacją oraz budową. Często rodzice mylą pojęcia związane z usuwaniem poszczególnych struktur, dlatego ważne jest precyzyjne rozróżnienie dwóch podstawowych pojęć anatomicznych i zabiegowych:
-
Trzeci migdał (migdałek gardłowy) – znajduje się w nosogardzieli, z tyłu za nosem, i nie jest widoczny podczas zwykłego otwierania buzi. Jego całkowite lub częściowe usunięcie to adenotomia.
-
Migdałki podniebienne – są to dwa gruczoły położone symetrycznie po bokach gardła, dobrze widoczne, gdy dziecko szeroko otwiera usta. Ich chirurgiczne zmniejszenie (podcięcie) nosi nazwę tonsillotomii.
Warto pamiętać, że u dzieci rzadko wykonuje się całkowite wycięcie migdałków podniebiennych (tonsillektomię), które jest bardziej charakterystyczne dla pacjentów dorosłych zmagających się z przewlekłym anginy. U najmłodszych dąży się do zachowania jak największej ilości czynnej tkanki odpornościowej, dlatego standardowym postępowaniem jest jedynie redukcja ich masy, co przywraca drożność dróg oddechowych.
Kiedy należy wyciąć lub podciąć migdałki u dziecka? Wskazania lekarskie, objawy i bezdech senny
Decyzja o kwalifikacji dziecka do zabiegu operacyjnego zawsze opiera się na wnikliwej ocenie stopnia przerostu tkanek oraz nasilenia objawów klinicznych. Sam fakt, że migdałki są duże, nie jest jedynym powodem do operacji, o ile nie wywołują one zaburzeń w codziennym funkcjonowaniu malucha. Istnieje jednak grupa wyraźnych sygnałów, które wskazują na konieczność interwencji chirurgicznej.
Do podstawowych wskazań medycznych, skłaniających do podjęcia decyzji o zabiegu, należą:
-
Obturacyjny bezdech senny – chrapanie, połączone z chwilowymi przerwami w oddychaniu podczas snu, co prowadzi do niedotlenienia organizmu i zmęczenia.
-
Stałe oddychanie przez usta – wynikające z niedrożności nosa, co upośledza prawidłowy rozwój zgryzu oraz prowadzi do powstawania tzw. twarzy adenoidalnej.
-
Nawracające lub przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha środkowego – powiększony trzeci migdał uciska ujścia trąbek słuchowych, co prowadzi do gromadzenia się płynu w uszach i problemów ze słuchem.
-
Częste, trudne do wyleczenia infekcje bakteryjne, takie jak nawracające anginy czy zapalenia zatok.
-
Zaburzenia mowy – tak zwane mówienie nosowe (kluskowata mowa) spowodowane brakiem prawidłowego przepływu powietrza.
Przewlekłe niedotlenienie wywołane przerostem migdałków ma negatywny wpływ na ogólny rozwój dziecka. Maluchy mogą mieć trudności z koncentracją w przedszkolu lub szkole, bywają rozdrażnione, a także wykazują brak apetytu, wynikający z utrudnionego połykania pokarmów.
Jak przygotować malucha do operacji migdałków i jak przebiega procedura w znieczuleniu ogólnym?
Odpowiednie przygotowanie pacjenta do zabiegu ma duże znaczenie dla jego bezpieczeństwa oraz minimalizowania stresu. Przed planowaną operacją konieczne jest wykonanie zestawu badań laboratoryjnych, w tym morfologii krwi oraz parametrów układu krzepnięcia. Dziecko musi być całkowicie zdrowe w wyznaczonym terminie – oznacza to brak objawów infekcji przez okres około dwóch tygodni poprzedzających procedurę.
Zabiegi adenotomii i tonsillotomii są realizowane w warunkach bloku operacyjnego w znieczuleniu ogólnym (narkozie). Taki sposób znieczulenia eliminuje ból, zapewnia dziecku pełen komfort psychiczny i pozwala chirurgowi na precyzyjne przeprowadzenie procedury.
Przebieg pobytu w szpitalu opiera się zazwyczaj na stałym schemacie:
-
Przyjęcie na oddział wraz z rodzicem i badanie kwalifikacyjne przez lekarza anestezjologa.
-
Podanie leków uspokajających (premedykacja), które ułatwiają dziecku rozstanie z rodzicami na czas transportu na blok operacyjny.
-
Wykonanie procedury chirurgicznej przez usta pacjenta, bez konieczności nacinania skóry twarzy czy szyi.
-
Odessanie lub podcięcie nadmiaru tkanki za pomocą specjalistycznych narzędzi (np. noża plazmowego lub klasycznych narzędzi chirurgicznych).
-
Przeniesienie dziecka na salę wybudzeń, gdzie rodzic może towarzyszyć mu od momentu odzyskiwania przytomności.
Większość procedur tego typu realizowana jest w ramach chirurgii jednego dnia. Oznacza to, że jeśli stan dziecka jest stabilny i nie występują żadne niepokojące objawy, pacjent może opuścić placówkę medyczną jeszcze tego samego dnia, kilka godzin po wybudzeniu.
Dieta i opieka po usunięciu migdałków – jak złagodzić ból pooperacyjny i zapobiec powikłaniom?
Okres rekonwalescencji domowej po zabiegu trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni. W pierwszych dobach dziecko może odczuwać ból gardła, który nasila się podczas przełykania i bywa promieniujący w stronę uszu. Jest to naturalna reakcja organizmu na gojenie się ran pooperacyjnych. W tym czasie należy regularnie podawać leki przeciwbólowe zalecone przez lekarza, ściśle według harmonogramu, nie czekając na silny rozwój dolegliwości.
Najważniejszym elementem opieki pooperacyjnej jest wdrożenie odpowiedniej diety. Posiłki powinny być półpłynne, papkowate i chłodne, aby nie podrażniać delikatnej śluzówki gardła.
W jadłospisie dziecka powinny znaleźć się:
-
letnie zupy krem, delikatne buliony oraz zmiksowane warzywa,
-
jogurty naturalne, serki homogenizowane, kaszki i budynie,
-
miękkie, przetarte owoce (z wyłączeniem cytrusów),
-
lody rzemieślnicze bez kawałków bakalii czy owoców – niska temperatura działa obkurczająco na naczynia krwionośne i łagodzi obrzęk.
Należy bezwzględnie unikać podawania dziecku potraw gorących, kwaśnych, ostrych oraz twardych (np. chrupków, sucharów, skórek od chleba), które mogłyby mechanicznie uszkodzić powstający w gardle włóknik i wywołać krwawienie. Równie ważne jest dbanie o prawidłowe nawodnienie organizmu poprzez podawanie niegazowanej wody lub chłodnych herbat ziołowych. Przez dwa tygodnie po zabiegu dziecko powinno prowadzić oszczędzający tryb życia, unikać intensywnej aktywności fizycznej, biegania, skakania oraz ekspozycji na słońce i gorące kąpiele.
Czy wycięcie migdałków obniża odporność dziecka? Fakty i mity o infekcjach po zabiegu
Wielu rodziców obawia się, że redukcja tkanki chłonnej w gardle sprawi, że dziecko zacznie częściej chorować na infekcje dolnych dróg oddechowych, takie jak zapalenie oskrzeli czy płuc. Badania naukowe oraz wieloletnie obserwacje laryngologiczne nie potwierdzają tej teorii. Organizm człowieka posiada wiele innych struktur odpowiedzialnych za funkcje obronne, które po zabiegu sprawnie przejmują zadania usuniętych elementów układu chłonnego.
Warto przeanalizować kluczowe fakty dotyczące wpływu zabiegu na układ odpornościowy:
-
Przejęcie funkcji – rolę ochronną przejmują pozostałe fragmenty pierścienia chłonnego gardła (np. migdałki językowe) oraz węzły chłonne.
-
Likwidacja ogniska zapalnego – przewlekle zmieniony chorobowo migdał przestaje chronić organizm, stając się stałym źródłem bakterii i obciążeniem dla odporności.
-
Poprawa parametrów zdrowotnych – dzięki przywróceniu prawidłowego toru oddechowego przez nos, powietrze trafiające do płuc jest odpowiednio filtrowane, ogrzewane i nawilżane, co zmniejsza podatność na infekcje.
Zabieg nie sprawia zatem, że dziecko staje się bezbronne wobec drobnoustrojów. Wręcz przeciwnie – likwidacja blokady mechanicznej i przewlekłego stanu zapalnego pozwala układowi immunologicznemu na wydajniejszą pracę.
Konsultacje specjalistyczne z zakresu otolaryngologii dziecięcej, dokładna diagnostyka endoskopowa dróg oddechowych oraz leczenie zabiegowe wad i chorób migdałków prowadzone są m.in. w LUX MED Szpital Carolina. Indywidualne podejście do małego pacjenta oraz dobór odpowiednich procedur terapeutycznych pozwalają na bezpieczne przeprowadzenie dziecka przez proces leczenia i powrót do pełnej sprawności.
Źródło zdjęcia: Adobe Stock
Zobacz także
